Trung Quốc bóp sản lượng thép, giá quặng sắt đang rớt mạnh

Thị trường quặng sắt toàn cầu đang trải qua những ngày lao dốc mạnh mẽ khi Trung Quốc – quốc gia tiêu thụ thép lớn nhất thế giới – bất ngờ cắt giảm sản lượng. Giá quặng, từng đạt đỉnh lịch sử trong quý II, hiện đã mất tới 40% giá trị chỉ trong chưa đầy hai tháng.

Giá quặng sắt sụt mạnh – Cảnh báo từ thị trường thế giới

Giá quặng sắt giảm khoảng 40% kể từ giữa tháng 7/2021 do lo ngại nhu cầu từ các nhà máy luyện thép tại Trung Quốc suy yếu. Quốc gia này hiện sản xuất hơn một nửa tổng lượng thép toàn cầu và đang có động thái giảm mạnh sản lượng nhằm siết chặt các mục tiêu môi trường và giảm khí thải carbon.

Giá quặng sắt giảm mạnh do Trung Quốc cắt giảm sản lượng thép, khiến thị trường nguyên liệu toàn cầu biến động lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến các quốc gia khai thác.

Trung Quốc giảm sản lượng thép, kéo giá quặng sắt lao dốc

Trung Quốc, với tham vọng giảm phát thải, đã yêu cầu các nhà máy trong nước cắt giảm sản lượng thép trong nửa cuối năm. Động thái này kéo theo sự sụt giảm mạnh mẽ của giá quặng sắt – một nguyên liệu chủ chốt trong ngành công nghiệp thép. Từ mức đỉnh 233 USD/tấn vào tháng 5, giá quặng đã tụt xuống còn 130,2 USD/tấn ngày 19/8, ghi nhận mức giảm kỷ lục 15% trong một ngày.

Đây là mức giảm sâu nhất kể từ tháng 11 năm ngoái, khiến các quốc gia xuất khẩu quặng lớn như Australia và Brazil lao đao. Theo S&P Global Platts, giá có phục hồi nhẹ trong phiên 20/8, đạt 139,1 USD/tấn nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh cũ. Các chuyên gia phân tích của Morgan Stanley thừa nhận sự tụt dốc bất ngờ và nhanh chóng của quặng sắt, cảnh báo thị trường về nguy cơ điều chỉnh mạnh hơn nữa.

Ngoài yếu tố chính sách từ Trung Quốc, tâm lý thị trường cũng bị ảnh hưởng bởi lo ngại về biến chủng Delta làm suy giảm nhu cầu thép toàn cầu. Hàng loạt mặt hàng như dầu thô, đồng cũng ghi nhận sụt giảm nhẹ, nhưng mức giảm không đáng kể so với quặng sắt.

Biến động quặng sắt ảnh hưởng đến các quốc gia khai thác lớn

Giá quặng sắt giảm mạnh không chỉ tác động đến Trung Quốc mà còn khiến các quốc gia khai thác như Australia và Brazil gặp khó khăn trong việc giữ vững tốc độ phục hồi kinh tế. Khi Trung Quốc – thị trường tiêu thụ chính – siết chặt sản lượng, nhu cầu nhập khẩu quặng từ các nước này lập tức giảm mạnh, kéo theo sự sụt giảm lợi nhuận và dòng vốn đầu tư vào khai thác.

Tại Australia, chính phủ đang đối mặt với bài toán cân đối tài chính khi thu ngân sách từ ngành khai khoáng giảm nhanh hơn dự kiến. Tương tự, Brazil cũng đang chịu áp lực lớn trong việc duy trì sản lượng khai thác trong khi thị trường tiêu thụ lớn nhất đang chững lại. Điều này khiến các hãng khai khoáng như BHP, Vale buộc phải điều chỉnh lại kế hoạch sản xuất ngắn hạn.

Mặc dù quặng sắt là mặt hàng giao dịch nhiều thứ hai sau dầu thô, nhưng tính chất dễ biến động khiến các quốc gia khai thác cần linh hoạt hơn trong chính sách điều hành. Các nhà phân tích cho rằng giá quặng sẽ khó quay lại mức đỉnh trong ngắn hạn nếu Trung Quốc tiếp tục giữ chính sách sản xuất thép khắt khe như hiện nay.

Nhu cầu nội địa tại Trung Quốc suy yếu, sản xuất thép bị siết chặt

Theo các báo cáo mới nhất, chính phủ Trung Quốc đã chỉ đạo các nhà máy thép phải giảm khoảng 12% sản lượng trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2021 để giữ tổng sản lượng năm không vượt quá năm trước. Đây là một bước đi quyết liệt nhằm kiểm soát phát thải và định hình lại cấu trúc tăng trưởng kinh tế của quốc gia đông dân nhất thế giới.

Ông Rohan Kendall – chuyên gia phân tích của Wood Mackenzie – cho biết, mục tiêu cắt giảm sản lượng sẽ buộc các nhà máy phải chuyển đổi sang sử dụng nhiều hơn thép phế liệu thay vì quặng sắt thô, dẫn đến giảm mạnh nhu cầu nhập khẩu quặng từ nước ngoài.

Wall Street Journal dẫn số liệu chính thức cho thấy sản lượng thép của Trung Quốc tháng 7/2021 giảm 8,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng đầu tiên ghi nhận mức giảm sản lượng trong năm, nhưng theo dự báo, mức cắt giảm sẽ còn sâu hơn nữa trong các tháng cuối năm để đạt mục tiêu phát triển bền vững.

Trung Quốc siết sản lượng – Kịch bản giá thép và quặng thay đổi toàn diện

Chuyên gia từ Commonwealth Bank of Australia đánh giá, ngoài mục tiêu môi trường, Trung Quốc đang tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng không phụ thuộc quá nhiều vào đầu tư hạ tầng – một lĩnh vực vốn tiêu tốn khối lượng thép khổng lồ. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu thép có thể đã đạt đỉnh, mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp luyện kim và khai khoáng.

Ngành thép hiện chiếm khoảng 15% lượng phát thải carbon tại Trung Quốc, và việc kiểm soát chặt chẽ sản xuất sẽ là chiến lược dài hạn. Mặc dù nhu cầu trong nước từng tăng cao do các gói kích thích kinh tế, nhưng xu hướng này không bền vững. Khi Bắc Kinh dịch chuyển sang mô hình phát triển cân bằng hơn, thị trường thép và quặng sẽ phải thích ứng với thực tế mới.

Đối với các quốc gia khai khoáng, đây là thời điểm cần đánh giá lại chiến lược xuất khẩu và phát triển bền vững hơn, đặc biệt trong bối cảnh giá cả nguyên liệu đầu vào luôn tiềm ẩn nhiều biến động do ảnh hưởng chính trị và môi trường toàn cầu.